ก้าวข้ามวิกฤต พลิกโฉมงานเอดส์ – World AIDS Day 2025

วันที่ 1 ธันวาคม ของทุกปี องค์การอนามัยโลกกำหนดให้เป็น วันเอดส์โลก (World AIDS Day) เพื่อร่วมกันสร้างความตระหนักถึงความสำคัญของการป้องกันเอชไอวี สนับสนุนการอยู่ร่วมกันอย่างไม่ตีตรา และผลักดันให้ทุกภาคส่วนร่วมกันยุติปัญหาเอดส์อย่างยั่งยืน ปี 2568 ใช้แนวคิด

“Overcoming disruption, transforming the AIDS response – ก้าวข้ามวิกฤต พลิกโฉมงานเอดส์”

สะท้อนความมุ่งมั่นของสังคมในการขับเคลื่อนงานด้านเอชไอวีให้ก้าวหน้า ทันต่อความเปลี่ยนแปลงทางสังคม เทคโนโลยี และพฤติกรรมประชาชน เพื่อให้การป้องกัน การตรวจ และการรักษามีประสิทธิภาพสูงสุด

เป้าหมายประเทศไทยสู่ปี 2573

“ไม่ติด ไม่ตาย ไม่ตีตรา” ประเทศไทยมุ่งยุติปัญหาเอดส์ภายในปี 2573 ด้วยเป้าหมายสำคัญ คือ

• ลดผู้ติดเชื้อรายใหม่ ไม่เกิน 1,000 ราย/ปี
• ลดการเสียชีวิตจากเอดส์ ไม่เกิน 4,000 ราย/ปี
• ลดการตีตราและการเลือกปฏิบัติ ต่ำกว่าร้อยละ 10

สถานการณ์ปี 2567 ระบุว่า ประเทศไทยมีผู้ติดเชื้อที่ยังมีชีวิตอยู่ 565,598 คน, ผู้เสียชีวิตจากเอดส์ 9,067 คน, และผู้ติดเชื้อรายใหม่ 8,124 คน โดยกว่า 96% มาจากเพศสัมพันธ์ที่ไม่มีการป้องกัน ซึ่งเป็นสัญญาณชัดว่าต้องเร่งสร้างความรู้และความตระหนักด้านการป้องกันมากขึ้น

มาตรการขับเคลื่อน

ตรวจ ป้องกัน รักษา ครอบคลุม เข้าถึง เท่าเทียม กระทรวงสาธารณสุขร่วมกับทุกภาคีเครือข่ายผลักดันระบบบริการเอชไอวีแบบเชิงรุก ครอบคลุมการป้องกัน การตรวจคัดกรอง และการรักษา พร้อมพัฒนาระบบบริการให้เข้าถึงทุกกลุ่มอย่างเท่าเทียม โดยเน้นให้ประชาชน

• รอบรู้สิทธิ
• ป้องกันตามวิถีชีวิตของตนเอง
• เข้าถึงบริการตามความต้องการได้อย่างสะดวก

รอบรู้เรื่องสิทธิ ฟรีทุกขั้นตอน

ป้องกันฟรี

• ถุงยางอนามัย รับได้ที่โรงพยาบาลรัฐ รพ.สต. ร้านยา องค์กรภาคประชาสังคม หรือผ่านแอปฯ เป๋าตัง
• PrEP (ยาป้องกันก่อนสัมผัสเชื้อ) รับบริการได้ที่หน่วยบริการร่วมกับ สปสช. ค้นหาพิกัดได้ที่ลิงก์ของกระทรวง
• PEP (ยาป้องกันหลังสัมผัสเชื้อ) รับได้ที่โรงพยาบาลรัฐทุกแห่ง ไม่จำกัดจำนวนครั้ง ควรเริ่มภายใน 72 ชั่วโมง

ตรวจฟรี

• ตรวจเอชไอวี ปีละ 2 ครั้ง ภายใต้หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ
• HIV self-test รับฟรีจากหน่วยบริการ สปสช. องค์กรชุมชน หรือผ่านแอปฯ เป๋าตัง

รักษาฟรี

• เข้ารับยาต้านไวรัสแบบรวมเม็ด (ARV)
• เริ่มยาได้ทันทีหลังทราบผล
• หากกินยาอย่างต่อเนื่องจนไวรัสต่ำกว่า 200 copies/ml จะอยู่ในระดับ ตรวจไม่พบ (Undetectable) และ ไม่ถ่ายทอดเชื้อ (Untransmittable) หรือ U=U ช่วยให้มีสุขภาพแข็งแรงและคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

ป้องกันรอบด้าน เลือกได้ตามวิถีของแต่ละคน

แนวทางป้องกันเอชไอวีสามารถเลือกใช้ได้หลากหลายตามความเสี่ยง

• ถุงยางอนามัย ป้องกันเอชไอวี โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ และการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์
• PrEP เหมาะกับผู้มีความเสี่ยงสูง เช่น ไม่ได้ใช้ถุงยางทุกครั้ง มีคู่นอนที่ติดเชื้อ หรือมีเพศสัมพันธ์ไม่ป้องกัน
  • เลือกได้ทั้งแบบกินทุกวัน (Daily) และแบบกินเฉพาะช่วงเสี่ยง (On-demand)
• PEP ใช้หลังเกิดความเสี่ยง เช่น ถุงยางแตก มีเพศสัมพันธ์ไม่ป้องกัน หรือถูกล่วงละเมิดทางเพศ ต้องเริ่มยาเร็วที่สุดภายใน 72 ชั่วโมง และกินจนครบ 28 วัน

ก้าวไปด้วยกัน สู่การยุติเอดส์ปี 2573

การยุติปัญหาเอดส์ในประเทศไทยต้องอาศัยความร่วมมือของทุกภาคส่วน—ภาครัฐ เอกชน ภาคประชาสังคม ชุมชน และประชาชนทุกคน ร่วมกัน

• “ก้าวข้ามวิกฤต” ด้วยการมีส่วนร่วม
• “พลิกโฉมงานเอดส์” ด้วยบริการที่เข้าถึงได้ เท่าเทียม และมีคุณภาพ

เพื่อให้คนไทย

• รอบรู้สิทธิ
• ตรวจเมื่อเสี่ยง
• รักษาทันทีเมื่อพบเชื้อ
• และมีคุณภาพชีวิตที่ดี

เราจะเดินหน้าสู่เป้าหมาย “ประเทศไทยปราศจากเอดส์” อย่างยั่งยืนในปี 2573

แหล่งอ้างอิง

• UNAIDS. (2025). World AIDS Day 2025: Overcoming disruption, transforming the AIDS response. Retrieved from https://www.unaids.org/en/2025-world-aids-day
• กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2568). บทความจากระบบคลังความรู้ด้านเอดส์.
  เข้าถึงจาก https://ddc.moph.go.th/das/journal_detail.php?publish=17540